Vũ Đức Trí Thể

Khát vọng - Dấn thân - Thực học - Trách nhiệm - Vì cái chung

Sống đơn giản

Sống đơn giản là một việc không hề đơn giản. Nó không đơn giản không phải vì khó, mà vì vốn trong suy nghĩ đang chịu nhiều áp lực, chúng ta dần trở nên phức tạp mất rồi.

Bạn nhìn một sự việc, bạn không chịu nhìn vào bản chất của nó, mà thường nhìn theo cách bạn muốn nhìn.

Bạn nghe một câu chuyện, bạn không giữ đúng khoảng cách khách quan cho câu chuyện như là chính những gì nghe được, đằng này bạn đưa vào đó cảm xúc, tệ hơn nữa là suy diễn rồi phóng đại mọi thứ lên.

Đó là những thứ trừu tượng, phức tạp cũng là dễ hiểu. Đằng này người ta cũng phức tạp cả những gì bình dị nhất. Người ta phức tạp đồ ăn, thức uống. Người ta cầu kỳ trang phục, làm đẹp. Người ta phô trương thân thể, vòng vàng… Phức tạp cũng là vì nhu cầu cuộc sống đòi người ta phức tạp.

Cuộc sống thật đơn giản. Nó vốn là thế. Hãy cứ nhìn một thứ như chính nó, không pha tạp dòng suy nghĩ của bạn, không trộn lẫn tư tưởng và suy diễn của bạn. Nó là nó, là vật ấy, không gì khác hơn cả. Kể từ nay, bắt đầu tập sống đơn giản.

Khi nhìn một vật nào đó, cố gắng không thêm, không bớt, không giả định.

Khi khó khăn ập đến, đừng sợ. Hít một hơi thở, đó cũng là một trải nghiệm đang đến với mình.

Khi bị từ chối, đừng nản lòng. Vẫn còn vô vàn cơ hội chờ bạn phía trước, chỉ là một cái lắc đầu thôi mà.

Khi thất bại, đừng sụp đổ. Chẳng phải đó là một điều tốt đẹp khi bạn nhận ra mình còn thiếu sót gì đó để thay đổi tốt hơn sao.

Một phương cách sống đơn giản thật đậm đà, đó là điều khiển hướng tập trung của bạn vào nơi nó nên ở. Chúng ta bắt đầu học cách giảm bớt những suy nghĩ thừa, cảm xúc thừa, lo lắng thừa. Hay chính xác hơn, chúng ta biết cách tập trung năng lượng, thời gian, tâm sức, trí tuệ vào những thứ trong khả năng kiểm soát của mình.

Tiến sĩ Stephen R.Covey trong tác phẩm “7 thói quen để thành đạt” có nói rằng mỗi người chúng ta luôn bị chi phối trong hai vòng tròn: vòng ảnh hưởng (circle of influence) và vòng lo lắng (circle of concern). Sự khác biệt giữa hai vòng tròn ấy là một thứ bạn thực sự kiểm soát được, còn thứ kia bạn chỉ mong ước nhưng không làm gì được cả, đâm ra lo lắng.

Ví dụ ngày mai đi thi, việc bạn có thể can thiệp được là bạn học bài đến đâu rồi? Sức khỏe của bạn ra sao? Bạn có chuẩn bị đầy đủ máy tính, bút viết chưa? Còn những việc như là đề thi dễ hay khó, bạn ngồi kế ai, giám thị coi thi hiền hay dữ thì đừng bận tâm. Nếu không, bạn sẽ trở nên hồi hộp, lo lắng rồi lại làm bài không tốt vì ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần.

Dĩ nhiên, nói dễ hơn làm rất nhiều, bởi rõ ràng ai cũng biết điều đó nhưng lo vẫn cứ lo, hồi hộp vẫn cứ hồi hộp. Biết làm sao đây, nó rõ mồn một rồi. Đâu phải chúng ta không biết, chỉ là chúng ta không hoặc chưa rèn giũa mình đủ bình an để cảm nhận và hành động thôi.

Nhiều bạn cứ hỏi tôi làm sao để hành động. Tôi cũng không biết trả lời như thế nào, vì hành động thì cứ hành động thôi. Hai chữ “hành động” nó đã thể hiện HÀNH ĐỘNG rồi, đâu còn gì để lột tả nó nữa ngoại trừ… hành động.

Như vậy, một phương pháp sống đơn giản rất hay, thuộc về bản chất của sự đơn giản, đó là hướng sự tập trung vào những gì trong khả năng kiểm soát và ảnh hưởng của bạn, để bớt lo âu, bớt muộn phiền. Bạn sẽ học tập hiệu quả hơn, làm việc năng suất cao hơn, chưa kể tươi tỉnh hơn, khỏe mạnh hơn vì giảm bớt căng thẳng.

Sống đơn giản không phải là hời hợt, nông cạn. Ngược lại, sống đơn giản là sâu sắc đến lạ lùng. Bởi khi đó, bạn biết lựa chọn những gì cần để ưu tư và những gì nên ‘go with the flow’ (buông lỏng theo đời).

Chúc bạn nghiệm sâu và… hành động. Tôi cũng đang thực hành điều này, cùng với bạn.

Kaizen – Triết lý sống trong phát triển bản thân

Trong các công cụ quản lý của người Nhật, tôi đặc biệt thích Kaizen. Tôi không phải dân kỹ thuật hay sản xuất nên không tiếp cận khái niệm này ở khía cạnh đó, mặc dù nó xuất phát và được áp dụng triệt để trong lĩnh vực sản xuất hơn 50 năm nay – trước tiên ở Toyota – vì đây là lĩnh vực có rất nhiều thao tác nhỏ để tạo ra thành phẩm, mỗi thao tác đều có thể có vô vàn cải tiến.

Tôi nhìn Kaizen ở khía cạnh phát triển bản thân thì cũng tương tự vậy, cực kỳ hiệu quả và thú vị.

Trước tiên, bạn nào chưa biết Kaizen là gì thì có thể tìm hiểu trên google, nhưng đại khái ngắn gọn thì Kaizen có hai nguyên lý căn bản này thôi: 1/ sự cải tiến (tức là thay đổi để tốt hơn) và 2/ tính liên tục.

Hai nguyên lý này quyện vào nhau, nên thay đổi ở đây hiểu là thay đổi nhỏ, vì nếu thay đổi lớn quá thì rất khó diễn ra liên tục, mà đã không liên tục thì không gọi là Kaizen nữa.

Tính liên tục ở đây có vai trò rất quan trọng. Chắc có lẽ người ta còn chú trọng nó hơn tính thay đổi nữa. Vì thay đổi thường không khó, mà duy trì sự thay đổi ấy mới thực sự gian nan. Vì vậy, khi áp dụng Kaizen thì bạn hãy lưu ý cả hai, nhưng đặc biệt đó chú trọng tính liên tục nhé.

Đối với đời sống cá nhân, tính liên tục theo tôi có thể xác định bằng tuần. Bởi ngày thì ngắn quá, mà tháng thì lại lâu quá. Tuần là đơn vị thời gian vừa đủ để chúng ta hoạch định và hoàn tất được nhiều việc nhỏ, nhưng vẫn không đánh mất bức tranh lớn trong đầu.

Một gợi ý nhỏ của tôi đó là chúng ta nên có những khoảng thời gian cố định cho những việc làm cố định quan trọng, nhưng không khẩn cấp. Lấy ví dụ, đọc sách là một việc quan trọng, nhưng không khẩn cấp, vì vậy bạn có thể thực hiện nó trong những khung giờ nhất định (với tôi thì thường là buổi tối sau khi ăn cơm và cuối tuần). Hoặc tôi cũng thường dành tối thứ sáu hoặc tối chủ nhật để trả lời thư các bạn gửi về. Đó là những khoảng thời gian cố định, giúp tôi dễ thực hiện để duy trì tính liên tục, gần như tuần nào cũng thế.

Nguyên lý thứ hai của Kaizen là thay đổi, hiểu theo nghĩa là thay đổi nhỏ, hay còn gọi là cải tiến. Điều này đòi hỏi bạn làm một việc sau đây, đó là thường xuyên nhìn lại cách thực hiện công việc mà mình đang dự định làm và tự hỏi: “Làm thế nào có thể làm việc này tốt hơn?” hay “Có cách nào khác tốt hơn để làm cùng việc này không?”.

Bạn chỉ cần thường xuyên để tâm vào hai câu hỏi đó, đừng quá quan trọng việc có tìm ra đáp án không để lại sinh ra lo lắng. Tự động câu hỏi sẽ kích thích bộ não bạn suy nghĩ sáng tạo để tìm ra đáp án. Hãy cứ tin ở nó!

Còn nếu bạn muốn thúc đẩy quá trình tìm câu trả lời nhanh hơn nữa thì chịu khó làm thêm một việc, đó là quan sát những ai mà bạn thấy họ làm việc hiệu quả, để ý cách họ làm công việc tương tự, bạn sẽ học được ở học nhiều điều lắm.

Một lưu ý vô cùng quan trọng, đó là ở đây mình đang chú trọng vào thay đổi nhỏ, nên bạn hãy trân trọng những ý tưởng rất nhỏ. Thoạt nhìn quá có vẻ cũng chẳng cải tiến được bao nhiêu, nhưng chính nhờ nguyên lý thứ nhất là tính liên tục mà nó sẽ tích tiểu thành đại, đến một lúc nào đó bạn sẽ thấy mình trở nên hiệu quả hơn rất nhiều sau 3 tháng, 6 tháng, 1 năm.

Tôi tin rằng với người Nhật, Kaizen không còn là một công cụ làm việc đơn thuần nữa mà như một triết lý sống rồi. Nếu bạn để ý những sản phẩm thủ công của Nhật cực kỳ sắc sảo. Tôi tin là họ rất trân trọng những cải tiến nho nhỏ, từng chút một, mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi tháng,…

Vậy nên cũng hãy học trân trọng từng cái nhỏ một nhé. Mến chúc bạn áp dụng Kaizen vào đời sống cá nhân để mỗi ngày thêm hiệu quả.

“Bí quyết” thuyết trình

Một lần nọ, có một bạn sinh viên hỏi tôi bí quyết để có khả năng trình bày giỏi sau khi xem tôi thuyết trình. Tôi không đang khen mình, bởi chia sẻ là nghề của tôi, tôi không thể không có phương pháp sư phạm tốt được.

Thế rồi, tôi trả lời rất thành thật với bạn rằng: “Có một bí quyết đơn giản thôi, em muốn biết không?”

“Ủa chỉ có 1 thôi ạ, em tưởng phải nhiều thứ lắm. Nhưng thôi anh cứ nói đi”

“Thật ra có rất nhiều thứ, nhưng nếu chỉ chọn một thứ để tôi chia sẻ với em, thì đó đơn giản là RÈN LUYỆN thôi”

“Tưởng gì, cái đó em cũng biết”

“Ừ có nhiêu đó thôi đó”

“Nhưng em cũng rèn luyện nhiều lắm mà đến giờ có thuyết trình hay có được đâu”

“Em thuyết trình chính thức mấy lần rồi?”

“Dạ 2 lần”

“Rồi luyện nhiêu bao lần để thực hiện 2 lần đó?”

“Thì cũng tập trước khi thuyết trình, em nói tới nói lui vài lần”

“Tôi không ngạc nhiên đâu khi kết quả của như vậy. Cho đến bây giờ, tôi vẫn đang luyện tập – mỗi ngày, trong từng lúc nói chuyện như đang nói chuyện với em đây. Ở thời điểm em thấy tôi lúc này, tức là tôi đã rèn luyện hơn 5 năm rồi, với không biết bao nhiêu lần chính thức và bao nhiêu lần không chính thức, và sẽ tiếp tục hoài như thế”.

Bạn sinh viên lặng lẽ bước đi với khuôn mặt cau mày. Có lẽ tôi đã không chia sẻ được cho bạn bí quyết thuyết trình như mong đợi.

Gieo cái đẹp, gặt cái đẹp

“Khi bạn đẹp, bạn sẽ thấy người khác cũng đẹp” – câu nói của người đồng nghiệp mà tôi nghe từ một đồng nghiệp khác. Chẳng là mấy nay tôi cũng suy nghĩ về “thế nào là đẹp?” và “khi nào thì mình biết mình đẹp?”. Rồi hai câu hỏi ấy lại dẫn tôi đến câu hỏi thứ ba: “Phải chăng đến lúc thấy mình đẹp thì nhìn ai cũng đẹp?”

Bàn chút về cái đẹp

Đẹp ở đây là đẹp cả thân thể lẫn tâm hồn. Tuy nhiên cái đẹp thân thể thì phần lớn là thiên phú, cũng có chút là nằm ở việc biết cách chăm sóc bản thân nhưng chủ yếu vẫn do được ban ơn nên không phải bàn nhiều. Còn cái đẹp tâm hồn thì tôi tin phần lớn là do bản thân rèn luyện qua quá trình giáo dục. Giáo dục thì đến từ hai nguồn: bên ngoài và nội tại. Trong hai nguồn này thì nội tại đóng vai trò quyết định. Như thế có thể nói, cái đẹp tâm hồn là do mình, chứ không phải ai khác ban cho.

Vậy làm cách để tâm hồn mình trở nên đẹp? Một nguyên tắc là vào gì ra đấy. Tức là, bạn không thể mong tâm hồn mình đẹp nếu mang vào đó toàn mấy thứ rác rưởi vào (tạm cho là xấu, chứ thật ra cũng chưa chắc nó xấu). Tuy nhiên, đi sâu hơn một chút thì làm gì có thứ gì đẹp, hay xấu đâu. Xấu hơn đẹp là do bạn cách bạn nhìn nó; hay nói đúng hơn là bản thân sự vật, sự việc không có tính xấu hay đẹp. Nó thế nào là do lăng kính (khả năng minh định) của bạn quyết định. Vậy thì nguyên tắc vào gì ra đó không đủ cơ sở quyết định việc bạn đẹp mà phải là nguyên tắc gieo gì gặt nấy. Bạn không thể mong nhận được trái táo nếu gieo xuống đất một hạt bưởi. Những thứ bạn gieo nó giống như bạn đang rải hạt xuống xuống mảnh đất tâm hồn bạn. Hạt tốt sẽ cho quả ngọt. Tóm lại, để đẹp về tâm hồn, hãy sống cho đi thật sựnghĩ tốt cho người khácsẵn lòng giúp đỡ mọi ngườitrong khả năng của mình thì chắc chắn bạn sẽ đẹp.

Tiếp theo, khi nào thì mình biết mình đẹp?

Do quá trình này hoàn toàn là diễn biến nội tâm, nên chỉ có mình bạn mới là người biết chính xác. Chỉ cần một điều kiện duy nhất là hãy thành thật với chính mình. Bạn hoàn toàn có thể giấu người khác và thể hiện ra cho họ thấy bạn đẹp, điều này không khó vì chỉ cần chiêu. Nhưng dù bạn có chiêu hay cỡ nào thì bạn không thể tự lừa dối mình vì chiêu đó luôn bị giới hạn bởi trình độ tư duy của bạn. Một thực tế (tôi phỏng đoán) bất kỳ ai cũng có những điều mình không hài lòng ở bản thân, chỉ là mình có chịu lắng nghe và thành thật không thôi. Như vậy có thể nói, bạn chẳng bao giờ là đẹp tuyệt hảo bởi bạn sẽ luôn có những điều chưa bằng lòng. Nhưng xét một cách tương đối, bạn được xem là trở nên đẹp tuyệt hảo khi dũng cảm thừa nhận mình chưa đẹp tuyệt hảo; vì ở đó sự dũng cảm đã lấn át cái thiếu ấy, khiến bạn luôn nỗ lực để mình đẹp hơn hiện tại, trở thành phiên bản tốt hơn của mình hôm qua.

Cuối cùng, có đúng là đến lúc thấy mình đẹp thì nhìn ai cũng đẹp?

Theo tôi là đúng. Bởi như phân tích ở trên, khi mình nhìn xuyên thấu bản thân, dũng cảm thừa nhận mình còn chưa nhiều chỗ chưa đẹp tức là mình có tính đẹp trong sự dũng cảm. Vậy thì mình đã làm được một việc vô cùng quan trọng, đó là khả năng cảm thông với chính mình. Cảm thông được với chính mình thì cảm thông được ở người khác. Mình học được cách dũng cảm chấp nhận người khác rằng họ cũng không tuyệt hảo, nhưng họ đẹp trong cái giới hạn dũng cảm ấy.

Tóm lại, muốn đẹp thì mỗi ngày hãy gieo thật nhiều hạt tốt, hạt sáng ra ngoài bằng những lời nói, hành động và suy nghĩ tích cực cho mọi người, cũng như rèn luyện khả năng minh định để biết được những điều mình đang gieo là tốt, là sáng thì chắc chắn chúng ta sẽ đẹp rạng ngời, mà cái đẹp này chẳng cần ai khen, chẳng cần ai thừa nhận.

Câu hỏi và tư duy

Có những câu hỏi rất thích, nhưng phần nhiều là những câu hỏi tôi không biết phải trả lời sao, nên tôi tóm lược thành vài dạng và chút gợi ý ở đây:

1) Câu hỏi thông tin: quyển sách này mua ở đâu? Khi nào có sự kiện A? Muốn tìm hiểu vấn đề X này thì tìm hiểu ở đâu? Em muốn mua món đồ X thì nên mua ở đâu?

Với loại câu hỏi này, tốt hơn nên tìm sự giúp đỡ của “bác” Google hoặc những ai mà bạn biết chắc đã từng sở hữu/trải nghiệm sự việc đó.

2) Câu hỏi thể hiện một quá trình phấn đấu: làm sao để học giỏi? Làm sao để thuyết trình tốt? Làm sao để trở thành trainer?

Câu hỏi này nên hỏi một lần thôi, sau đó kiên trì áp dụng và tự sàng lọc trong quá trình áp dụng cái gì nên – không nên vì không phải anh A chị B làm được theo cách đó là mình cũng y chang. Quay lại hỏi anh A chị B sao họ làm được mà mình không làm được là đánh đố họ.

3) Câu hỏi quyết định thay: em đang phân vân A hay B, theo anh em nên chọn A hay B? Theo anh em nên thi trường nào?

Câu hỏi này rất nhiều người hỏi và chắc chắn là tôi không bao giờ có câu trả lời. Thay vì vậy hãy tự hỏi bản thân: tại sao không nên chọn A? Tại sao không nên chọn B? Chọn A được gì/mất gì? Chọn B được gì/mất gì? Có dám trả cái giá để được A mất B hoặc ngược lại không? Hoặc vì sao lại không thể chọn cả hai?

4) Câu hỏi thừa/vô lý: em rất lười học, có cách nào để em học giỏi không? Em đã phung phí hết 4/5 quãng đời sinh viên rồi, làm sao để em ra trường tự tin có việc làm đây, em lo lắng lắm?

Với dạng câu hỏi này, tự người hỏi đã biết câu trả lời rồi nên đừng hỏi nữa. Vấn đề là không chịu làm thôi. Mà đã không chịu làm rồi thì chỉ có phép màu mới cứu được.

P/S: Tôi thích nhất những câu hỏi dạng giả định tình huống: Theo anh/chị, nếu vấn đề A được giải quyết theo phương án X thì sẽ có hệ quả gì? Hoặc dạng câu hỏi phủ định: Nếu A không còn là A, thì điều gì sẽ xảy ra?

Vũ Đức Trí Thể © 2015 Frontier Theme